مطالب شيخ ، واقف شده بر چيزهايى كه شيخ بر آن واقف نشده و واقع شده مصدوقهء « كم ترك الأول للآخر » . دوم آن‌كه ، شيخ در فنون كثيره اشتغال داشته و تصنيف مىنموده لاجرم تشتت حواس براى ايشان روى مىداده به خلاف نجاشى كه عنايت بر اين فن داشتند لهذا كتابش اضبط و اتقن واقع شده . سيم آن‌كه ، اين علم را مدد مىدهد علم انساب و اخبار قبايل و امصار ، و نجاشى در اين علم ماهر بوده چنان كه از كتابش معلوم مىشود كه ذكر مىكند گاهى در حال شخصى ، حال اولاد و اخوان و اجداد و منازل ايشان را ، گويا كه يكى از ايشان است . چهارم آن‌كه ، بيشتر راويان از اهل كوفه و نواحى كوفه‌اند و نجاشى از وجوه اهل كوفه و از بيت معروف و مرجوع إليهم است لاجرم او اعلم به حال روات است و فى المثل : « أهل مكّة أعرف بشعابها » . پنجم آن‌كه ، نجاشى مشايخ اين علم را بيشتر از شيخ ادراك كرده ، چه آن‌كه مدتى مصاحبت كرده شيخ جليل عارف به اين فن ، خبير به اين شأن ، ابن غضايرى را ، و او از خصّيصين و مشاركين با او بوده و از او اخذ كرده و بر او قرائت كرده ، بلكه درك كرده بعضى از مشايخ اين فن را كه شيخ ، درك آنها نكرده ، مانند احمد بن نوح سيرافى و ابو الفرج محمد بن على كاتب و غيرهم « 1 » . و بالجمله : ولادتش در صفر سنهء 372 و وفاتش پيش از وفات شيخ واقع شده به ده سال ، در قريهء مطير « 2 » آباد در جمادى الأولى سنهء 450 ، موافق كلمهء « إنّ الرحمة عليه » « 3 » . و سيد مرتضى و شريف ابو يعلى الجعفرى و سلّار او را غسل دادند . و بدان كه ، كتاب رجال او كه در كتب اصحاب از او « جش » رقم كنند بر ترتيب حروف است ، مگر در بعضى و ملاحظهء حرف دوم و اسماى آبانشده و چون صعب

--> ( 1 ) . ر . ك : خاتمهء مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 148 و 159 ( 2 ) . المطيرة ، كسفينة قرية بنواحى سرّ من رأى « ق » در رجال علّامه ، ج 2 ، ص 53 « مطرآباد » . ر . ك : اللباب فى تهذيب الأنساب ، ج 3 ، ص 152 ؛ معجم البلدان ، ج 5 ، ص 151 ؛ تاج العروس ، ج 3 ، ص 545 ( 3 ) . ر . ك : نقد الرجال ، ص 25